პიკასოს მუზეუმი

პაბლო პიკასო -ნამდვილი გვარი რუისი-ი პიკასო დაიბადა 25
ოქტომბერს 1881 წელს მალაგაში-ესპანეთი.იგი ეროვნებით
ესპანელი იყო ,მაგრამ თავს ფრანგად თვლიდა,რადგანაც 1904
წლიდან თითქმის მუდმივად პარიზში ცხოვრობდა.1894-1898
წლებში სწავლობდა მამასთან ხ.რუისთან ლა-კორუნიოს ბარსე-
ლონას და მადრიდის ნატიფი ხელოვნების სკოლებში.
1900 იგი ქმნის მნიშვნელოვან ნამუშევრაბს :მოხუცი მათხოვარი
გოგოგნა ბურთზე და სხვა.1907 წლიდან პიკასომ კავშირი გაწყვიტა
მსოფლიო ფერწერის რეალისტურ ტრადიციებთან და ახალი მიმ-
დინარეობა კუბიზმი შექმნა. დანაწევრებული სიბრტყის კომ-
ბინაციებით მხატვარი უარყოფს რეალურ სინამდვილეს. თუმცა
კუბიზმის ზოგიერთი ნამუშევარი მოკლებული არ არის დახვეწილ
დეკორატიულობას და ემოციურ ჟღერადობას (მაგ. ქალი მარაოთი)
კუბიზმის დამამთავრებელ პერიობში პიკასოს შემოქმედებაში
შეიჭრა ნეოკლასიცისტური ტენდენციები (სამი ქალი წყაროსთან,
დედა და შვილი) 30-იანი წლების შემოქმედებაში თანდათან ჩანს
თანამედროვე მოვლენათა გამოძახილი. ხალხის ტკივილმა,ტანჯვამ
და ძალმომრეობამ მის სურათებში გროტესკის სახე მიიღო(მტირალი
ქალი, კატა და ჩიტი) ამ დროიდან იგი აქტიურად ებრძოდა ფაშიზმს,
რაც მკაფიოდ გამოჩნდა მის პანოში "გერნიკა".
მეორე მსოფლიო ომის წლებში პიკასო ფაშისტების მიერ ოკუპირე-
ბულ საფრანგეთში დარჩა და მონაწილეობდა წინააღმდეგობის მოძ-
რაობაში. ომოს შემდეგ კი მშვიდობისა და დემოკრატიისათვის
მებრძოლ მოწინავეთა რიგებში ჩადგა .რაც კარგად გამოჩნდა მის
ნაწარმოებში "მშვიდობის მტრედი" , "ომი და მშვიდობა" და სხვა.
40-იანი წლების ბოლოს მისი ნამუშევრები განსაკუთრებით მრა-
ვალმხრივია:მუშაობდა, როგორც მოქანდაკე,კერამიკოსი,გრაფიკოსი
ლითოგრაფი და სხვა. დიდი ადგილი უჭირავს მის შემოქმედებაში
ქალის პორტრეტს. პიკასოს შემოქმედებამ დიდი გავლენა მოახდინა
XX-საუკუნის ხელოვნებაზე. მხატვარმა ცხოვრების წინააღმდეგობე-
ბით აღვსავსე რთული გზა გაიარა.იგი მუდამ გრძნობდა ეპოქის
მტკივნეულ პრობლემებს და იბრძოდა პროგრესული იდეალებისა-
თვის. პაბლო პიკასო 1973 წლის 8 აპრილს გარდაიცვალა მუჟენში
საფრანგეთში. პიკასოს მრავალი შედევრი ამშვენებს სხვადასხვა
ქვეყნის მუზეუმებსა თუ კერძო კოლექციებს, მაგრამ ერთ-ერთი
ულამაზესი მუზეუმი მდებარეობს პარიზში,მესამე აღონდისმანში.
აღსანიშნავია მისი ნამუშევრები :გერნიკა,დორა მარის პორტრეტი,
ეს ქალბატონი იყო მხატვარი სურიალისტების მეგობარი, იგი პიკასოს
პოეტმა პოლ ელუარმა გააცნო.ცნობილი ნახატი ზღვისკენ მორბენალი
ქალები,ოლგა კოხლოვას პორტრეტი- იგი რუსული წარმოშობის
ბალერინაა, რომელიც 1918 წელს პიკასოს მეუღლე გახდა.მოხუცი
მჯდომარე კაცი,ავტოპორტრეტი სკულფტურებიდან აღსანიშნავია:
ქალი ფორთოხლით, ქალი საბავშვო ეტლით და სხვა.

დ'ორსეის მუზეუმი

ევროპის ყველაზე მშვენიერ მუზეუმს ქვია პრესა. იგი
დგას მდინარე სენას მარცხენა ნაპირზე, ყოფილ სჩეტო-
ვის სასამართლოს შენობის ადგილზე, რომელიც დაინგრა
პარიზის კომმუნის დროს. 1898 წელს რკინიგზის კომპანიამ
პარიზ-ორლეანმა არქიტექტორ ვიქტორ ლალუს დაავალა,
სადგურ დ'ორსეს აშენება. სამუშაოები სწრაფად მიიწევდა
წინ, ახალი სადგური მზად იყო ზუსტად იმ დროისათვის როცა
იხსნებოდა მსოფლიო გამოფენა 1900წელს. ლალუმ ააშენა
უდიდესი ცენტრალური ნეფი 135X40მ, მეტალიკური მარმარი-
ლოს იმიტაციით. სადგურმა ჩაიტია არამარტო 16 პლათფ-
ორმა, არამედ რესტორნები და მყუდრო ოტელები 400 ნომე-
რზე. 1939 წლიდან პრეზიდენტმა პომპიდუმ, გამოაცხადა
სადგური ნაციონალურ ძეგლად და გადაწყვიტა შეექმნა
მუზეუმი, რომელიც ჯერ არ ყოფილა პარიზში. მუზეუმი,
რომელსაც შეეძლო ჩაეტია ხელოვნების ნახევარი საუკუ-
ნე: მეორე იმპერიის დროიდან კუბიზმის დაწყებამდე. იდეა-
ლური შემაერთებელი რგოლი ლუვრის ტაძრის- კლასიკური
ხელოვნების და პომპიდუს ცენტრის- თანამედროვე
ხელოვნებას შორის. სამუშაოები ვაგზალის გადაკეთებაზე
დაიწყო 1978 წელს, სამუშაოებს ანხორციელებდა ჯგუფი
ასტ, მაგრამ შიდა ინტერიერი იტალიელი არქიტექტო-
რის გაე აულენტის მიერ იყო გადაკეთებული. დღესდღეობით
მუზეუმის მოედანზე, რომელიც 45000კვ. მ-ია გამოფენილია
4000-ზე მეტი ხელოვნების ნიმუში, რომელშიც ჩართულია
ფერწერა, სკულპტურა, გრაფიკა, ავეჯი.
ქვედა სართულზე მდებარეობს: ენგრის, დელაკრუას,
მანეს, პიპიუვიდე შავანას და გუსტავ მოროს შედევრები:
ზემოთა სართულზე წარმოდგენილია იმპრესიონისტების-
მონე, რენუარი, დეგა, მანე: ასევე პოსტიმპრესიონისტული
ფერწერის შედევრები: ტულუზ ლოტრეკი, გოგენი, ვან გოგი
და ჯგუფი "ნაბი" . შუა სართულზე წარმოდგფენილია ხელო-
ვნება 1870 წლიდან 1914 წლამდე. ოფიციალური ხელო-
ვნება- მე-III რესპუბლიკა, სიმბოლიზმი, აკადემიური ფერწე-
რა და დეკორატიული ხელოვნება, რომელიც წარმოგვიდ-
გინა გიმარომ, გალემ და ნანსის სკოლამ.

პანთეონი

1744 წელს მძიმედ ავადმყოფმა ლუდოვიკ XV შეუთქვა აეშენებინა
წმინდა ჟენევიევას სახელობის ტაძარი. მშენებლობა დაიწყო 1758
წელს არქიტექტირ ჟ.სუფლოს პროექტით და დამთავრდა 1789 წელს
ჟ.რონდელის დახმარებით. რევოლუციამ ეს ნაგებობა გადააქცია
დიდების ტაძრად, სადაც მარხავდნენ დიდ ადამიანებს. 1806
წელს ნაპოლეონმა ტაძარი გადასცა ეკლესიას. ეს 1885 წლამდე
გრძელდებიდა,როცა ტაძარს დაუბრუნდა ძველი დანიშნულება-
-საფრანგეთის ბუმბერაზი ადამიანების დასასაფლავებელი ტაძარი.
სუფლომ ამ შენობისთვის აირჩია კლასიკური სტილი, რაც გრანდიოზულ
ზომებში აისახა. 110მ სიგრძე და 83მ სიმაღლე. შესასვლელის
კიბეები მთავრდება 22 კოლონით, რომლებიც სახურავს იკავებენ.
სახურავის ფასადზე გამოსახულია სკულპტურული სიუჟეტი:
დავიდ დ'ანჟერის ნამუშევარი,შესრულებული 1831 წელს.ქვემოთ
იკითხება: “ დიდებულ ადამიანებს-მადლიერი სამშობლო.„
ჯვრის გამოსახულების შენობა გვირგვინდება გრანდიოზული
გუმბათით,რომელიც მოგვაგონებს წმინდა პავლეს ტაძარის
გუმბათს ლონდონში.(არქიტექტორი კრისტოფერ რენა)
ინტერიერი-ბერძნული ჯვრის ფორმისაა. ტაძარში არის ჟან-ჟაკ
რუსოს ,ვიქტორ ჰიუგოს სამარხი,რომელიც 1885 წელს მოათავსეს,
ასევე ემილ ზოლას,ვოლტერის,სუფლის,კარნო და მირაბოს სამარხები.
425 კიბის საფეხურს ავყავართ მწვერვალზე, საიდანაც ქალაქის
დიდებული პანორამა იშლება.

ინვალიდების სახლი- ნაპოლეონის საფლავი

ლუდოვიკო XVI-მ გამოსცა კანონი ბებერი ინვალიდი ჯარისკაცებისთვის
განკუთვნილი სახლის მშენებლობაზე.
მშენებლობა დაეკისრა ლიბერალ ბრიუანს 1671 წელს ,რომელიც
1676 წელს დამთავრდა. საბოლოოდ ინვალიდების სახლს
დაუმატეს წმინდა ლუდოვიკოს ეკლესია და ქალაქის მთავარი ეკლესია.
საიარაღო მოედანზე სახლის წინ ზოლში განლაგდა XVII და XVIII
საუკუნის ზარბაზნები. 18 იარაღი “ტრიუმფალური ბატარეის“
რომელთა გასროლის ხმა ისმის საზეიმო მოვლენების დროს.
შესასვლელის ორივე მხრიდან არის ორი ბრონირებული ტანკი,
რომელიც 1944 წლის ბრძოლებში დაიპყრეს. ეკლესიის ცენტრში
ყურადღებას იქცევს ნაპოლეონის კაპელა,სადაც არის მიცვალებულის
განსასვენებელი ეტლი რომელზეც 1840 წელს პარიზში
გადმოსვენებისას ნაპოლეონის ნეშთი დაასვენეს.

ნაპოლეონის სამარხი
ნაპოლეონი გარდაიცვალა 1821 წლის 5 მაისს წმ.ელენეს კუნძულზე,
მაგრამ მხოლოდ 7 წლის მერე ფრანგებმა მიიღეს ნებართვა
ინგლისისგან რომ მათი იმპერატორის ფერფლი გადმოესვენათ
საფრანგეთში. ლუი-ფილიპმა გაგზავნა თავისი შვილი- პრინცი
ჟუანვილი წმ.ელენეს კუნძელზე, რომ განეხორციელებინა
სხეულის ამოღება და გადმოტანა საფრანგეთში. ეს იყო დაბრუნება
იმ ადამიანის რომელიც უყვარდა ფრანგ ხალხს და რომელიც შიშის
ზარს სცემდა მტრებს. 1840 წელის სექტემბერს ფრანგულმა გემმა
ნაპოლეონის ძვლები გავრში ჩამოასვენა და შემდეგ ნელ-ნელა მდ.
სენით დაიძრა პარიზისკენ.15 დეკემბერს მიუხედავად
ქარბუქისა თითქმის მთელი ქალაქი იმყოფებოდა იმპერატორის
დაკრძალვაზე.სამგლოვიარო კორტეჟმა დაიწყო თავისი მსვლელობა
ბულვარების გასწვრივ, გაიარა ტრიუმფალური არკის ქვეშ
ჩამოვიდა ელისეის მინდვრებზე და ბოლოს ინვალიდების სახლში
დასრულდა ნაპოლეონის განდევნის წლები, რომელიც დიდი ხანი
გრძელდებოდა. იმპერატორის ძვლები როგორც ეგვიპტის ფარაონის
ძვლები დამარხული იყო ექვს კუბოში. პირველი-თუნუქისგან,
მეორე-წითელი ხისგან, მესამე და მეოთხე-ტყვიისგან. მეხუთე-
ებენის ხისგან, მეექვსე-მუხისგან. კუბო დასვენებული იყო
დიდ აკლდამაზე, რომელიც გაკეთებული იყო წითელი
გრანიტისგან, სპეციალურად შექმნილი ცნობილი
არქიტექტორის ვისკონტის მიერ. იქ არის თორმეტფრთიანი
გამარჯვება, პრადიეს ნამუშევარი, რომელიც იმპერატორის სამუდამო
სამარხს დარაჯობს და განასახიერებს ფრანგ ხალხს,
ბოლოს და ბოლოს გაერთიანებულს თავიანთ გმირთან. ნაპოლეონის
გვერდით ასვენია მისი შვილის ნაპოლეონ II-ის ფერფლი,
რომელიც რომის მეფე იყო.

ვერსალი

ვერსალი პარიზის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს.ოდეზღაც
იგი პატარა სოფელი იყო.1624 წელს ლუდოვიკო XIII-მ ბრძანა
რომ იქ პატარა სამონადირეო სასახლე აეშენებინათ რომელიც
შემდგომ ლუდოვიკო XIV-მ გააფართოვა. დიდი და მაშტაბური
სამუშაოების შემდეგ, რომელთაც ხელმძღვანელობდნენ ისეთი
არქიტექტობები როგორებიც იყვნენ : ლევო, არდუენ-მანსარი
და ლემოტრი- სასახლემ დასრულებული სახე 1690 წელს მიიღო.
1682-წელს სამეფო რეზიდენცია ვერსალში გადავიდა.
1682-1789 წლები -ვერსალისათვის გაბრწყინებისა და აღმასვლის
პერიოდი იყო. მას შემდეგ რაც პარიზის მოვაჭრეები მეფეს სასახ-
ლეში მიუცვივდნენ , ლუდოვიკო XVI-ოჯახთან ერთად პარიზში
დაბრუნდა. მიტოვებული ვერსალი იძარცვებოდა, იკარგებოდა
ხელოვნების ძვირფასი ნიმუშები. 1837 წელს ლუი ფილიპმა
სასახლეს რესტავრაცია გაუკეთა და მასში საფრანგეთის ისტორიის
მუზეუმი განათავსა. 1870 წელს სასახლე გერმანელებმა დაიკავეს.
1919 წელს ხელი მოეწერა სამშვიდობო შეთანხმებას გერმანიასთან
და ვერსალი ისევ ფრანგების გახდა.
ვერსალის სასახლე სამი ეზოსაგან შედგება. პირველი-მინისტრების
ეზო, სადაც დგას ლუდოვიკო XIV-ს ცხენზე ამხედრებული
ქანდაკება. მეორე-მეფის ეზო, მესამე-მარმარილოს ეზო.მეფის
ეზოდან გაბრიელის ანუ ლუდოვიკო-XV-ს ფრთით შეიძლება
მოხვდე სასახლის შიგნით, სადაც განთავსებულია საფრანგეთის
ისტორიის მუზეუმი. მუზეუმის 11 დარბაზი ასახავს ლუდოვიკო-
XIII -ს და ლუდოვიკო-XIV-ს მეფობის ხანას (ილუსტრაციებით).
მნიშვნელოვანია მე-2 სართულზე განთავსებული კაპელა,
რომელიც აშენდა არდუენა-მანსარას პროექტით 1698-1710 წელს.
აქვეა 6 დარბაზი სამეფო მოსვენებისთვის.ყველაზე ლამაზი და
მიმზიდველი სარკეებიანი გალერეაა, რომელიც არდუენა-მანსარას
შედევრია. გალერეას დიდებულებას განაპირობებს 17 დიდი ფანჯარა
რომელიც პარკისკენ იყურება და საპირისპირო კედელზე სარკეებში
აირეკლება. იქმნება შთაბეჭდილება თითქოს ბაღების სიმწვანე და
სილამაზე სასახლის ინტერიერში შემოდის.
სასახლის ღირსებაა დახვეწილი გემოვნებით და დეკორატიულად
გაფორმებული ბაღები, სკულფტურები, ყვავილნარები, შადრევნები,
კასკადები და სხვა. აღსანიშნავია აპოლონის შადრევანი,რომელიც
მთელი ეპოქის აყვავების და ვერსალის სიმბოლოდ შეიძლება
ჩაითვალოს. ვერსალის სილამაზე ბევრი ქვეყნის სამეფო რეზიდენცი-
ების გაფორმების მისაბაძი მაგალითი გახდა.

ლევილი

პარიზიდან დაახლოებით 30 კილომეტრში ,სენას დეპარტამენტში
მდებარეობს პატარა ლამაზი ფრანგული სოფელი ლევილ-სიურ-
ორჟი ანუ ლევილი.იგი სხვა ახლომდებარე სოფლებისაგან არაფრით
განსხვავდება, მაგრამ ჩვენთვის ქართველებისთვის ის მეტად
ძვირფასია, ვინაიდან საქართველოს ისტორიის მნიშვნელოვანი
მოვლენები სწორედ ამ სოფლის სახელთანაა დაკავშირებული.
1921 წლის 25 თებერვალს საბჭოთა რუსეთის XI-წითელი არმიის
ნაწილები თბილისში შემოვიდნენ. 1921 წლის 19 მარტს
საქართველოს კანონიერი მთავრობა ნოე ჟორდანიას
ხელმძღვანელობით იძულებული გახდა დაეტოვებინა ქვეყანა
და ბათუმიდან საფრანგეთში გაემგზავრა ემიგრაციაში.
1921 წლებში და შემდგომ პერიოდში განვითარებული მოვლენები
საიმედოს არაფერს იძლეოდა , ამიტომ საქართველოს მაშინდელმა
მთავრობამ ლევილში პატარა მამული შეიძინა და იქ დასახლდა.
წლები გადიოდა ,სასიკეთო ცვლილებებს პირი არ უჩანდა.
მიუხედავად იმისა,რომ გულის სიღრმეში სამშობლოში დაბრუნებაზე
ყველა ოცნებობდა მათ იქვე ახლოს სოფლის ბოლოში არსებული
სასაფლაოს ნაწილიც შეისყიდეს. პარიზში ყოფნისას, ნებისმიერი
ქართველი ცდილობს მოინახულოს თავისი წინაპრების ტკივილიანი
ისტორიის მქონე ეს პატარა სოფელი და ჩვენც ასე მოვიქეცით-
ლევილისაკენ გავემგზავრეთ. ჩვენი "მამულები" ლევილში დიდი
ჭიშკრით იწყება.გადაბიჯებ ამ ჭიშკარს და პატარა საქართველოში
მოხვდებით. აქ ყველა კუთხე- კუნჭული საქართველოს გაგონებთ.
ეს არცაა გასაკვირი ,რადგან აქ მყოფთათვის ყოველი დღე და ღამე
საქართველოზე ფიქრში ილეოდა. მამულის ცენტრალურ ადგილას
დგას 3 სართულიანი შატო (ციხე-სიმაგრე)ამ შენობაში ცხოვრობდნენ
ჩვენი მაშინდელი მთავრობის წარმომადგენლები: ნოე ჟორდანია,
ნოე რამიშვილი,ქაქუცა ჩოლოყაშვილი, და სხვები.1922-1944 წლებში
აქ ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ექვთიმე თაყაიშვილი. იქვე
ინახებოდა საქართველოდან 1921 წელს გატანილი განძეულობის
ერთი ნაწილი,ასევე ბორჯომისა და ლიკანის სასახლეებიდან
გატანილი ძვირფასი სურათები ,რომლებიც ამჟამად საქართველოს
ხელოვნების მუზეუმშია დაცული. შატოს გარშემო მთელ პერიმეტრზე
აშენებულია პატარ-პატარა სახლები ,რომლებიც ერთმანეთის
მიჯრითაა განლაგებული.თითო საცხოვრებელი სახლი ერთ ოთახს
და წინ პატარა აივანს წარმოაგენს,რომელშიც რამდენიმე საფეხურიანი
კიბით უნდა ასულიყავით.ყველა სახლის ერთი ფანჯარა და პატარა
აივანი შატოს გასცქეროდა ისე,რომ ყველა ერთმანეთს ხედავდა.
ერთმანეთის თანადგომით ,ერთად ყოფნით უნდა გაეტანათ ეს
წუთისოფელი. ეზოს დანარჩენი ადგილი ვაზითა და ხეხილითაა
განაშენიანებული. საქართველოში არ არსებობს ხეხილი იქ რომ არ
მოიძებნოს. სამწუხაროდ თუ საბედნიეროდ ამჟამად ლევილი
თითქმის ცარიელია თუ არ ჩავთვლით რამდენიმე ადამიანს ,რომელიც
დღესაც იქ ცხოვრობს. ჩვენი მეგზურობა იქ მცხოვრებმა ბატონმა
მელუამ იკისრა. მან დაგვათვალიერებინა შატო პატარა ოთახები
და ბევრი სევდიანი ისტორია მოგვიყვა. გაგვაცნო აქვე მცხოვრები
ულამაზესი ქალბატონი გვარად-დათაშვილი,დედით გურჩიანი
რომელმაც თავის შესახებ მოგვითხრო-სამწუხაროდ ფრანგულად.
მან გვითხრა დედა გვიყვებოდა სვანეთის ლამაზ მთებზე,ბუნებაზე,
ადათწესებზე და სევდიანად იღიმებოდა -სვანეთიდან პირდაპირ
პარიზში მოვხვდიო. ამის შემდეგ ბატონი მელუა ლევილის
სასაფლაოსკენ გაგვიძღვა. ლევილის სასაფლაო ორ ნაწილადაა
გაყოფილი. შესასვლელიდან მარცხნივ სოფლის სასაფლაოა,ხილო
მარჯვენა ნაწილი ქართველთა სასუფეველს წარმოადგენს. აქ
განისვენებენ ჩვენი სასიქადულო მამულიშვილები:ნოე ჟორდანია,
ნოე რამიშვილი, ქაქუცა ჩოლოყაშვილი (გადმოასვენეს)რომლის
საფლავზეც ჩემი უსაყვარლესი პედაგოგის ნუნუკა ჯუღაშვილის თხოვნით სანთელი
ავანთე, გრიგოლ რობაქიძე, დადიანები,დათაშვილები,გურჩიანები,
მელუები,კვიტაშვილები  და სხვანი ... ვინ იცის რამდენი
სევდა ,ფიქრი და დარდი ჩაიტანეს ამ ადამიანებმა საფლავში.
სულის შემძვრელია დადიანების საფლავზე გაკეთებული წარწერა:
მითხარ შენდობა და ჩემს მხარესა
ოდეს მოჰყვები ამბებს მწარესა
თქვი , რომ წარწერა იხილე ლოდზე
ძვლებიც კი ფიქრობს საქართველოზე.
სასაფლაოდან სევდიანები დავბრუნდით,საღამოს კი პარიზისაკენ
გავემგზავრეთ. ბედნიერი ვიყავი,რომ 5 დღეში ჩემს სამშობლოში
ვბრუნდებოდი.

(საკუთარი დღიურიდან-თ.ხუციშვილი)

სხვადასხვა

პროექტის სახელი:პარიზი